Na tle deflacji, redukcji stóp procentowych i administracyjnego wzrostu wynagrodzeń, w RB obserwuje się gwałtowny wzrost aktywności konsumentów, w wśród innych zjawisk: pozytywne zmiany większości wskaźników makroekonomicznych dzięki poprawie koniunktury zewnętrznej. Przyspiesza wzrost PKB, zyskuje przemysł, zmniejszają się zapasy wyrobów gotowych i wielkość zadłużenia przeterminowanego, wzrost handlu wewnętrznego (bez względu na ujemną dynamikę realnych dochodów ludności). Rośnie wskaźnik przeciętnego wynagrodzenia.
Opisana pozytywna dynamika wynika nie z modernizacji gospodarki, a z kolejnego zbiegu sprzyjających czynników zewnętrznych. Przy tym ludność zachowuje nieufność do polityki makroekonomicznej władz, co przejawia się w szczególności wysokim poziomem oczekiwań inflacyjnych.
Przemysł głównym źródłem wzrostu PKB
Produkt krajowy brutto Białorusi wzrósł w styczniu-sierpniu 2017 r. o 1,6% (w porównaniu ze styczniem-sierpniem 2016 roku) do 66,183 mld BYN. W tym wartość dodana brutto wzrosła w styczniu-sierpniu o 1,4% do 56,961 mld BYN, podatki netto na artykuły żywnościowe – o 3% do 9,222 mld BYN.
Wielkość produkcji przemysłowej wzrosła w styczniu-sierpniu 2017 r. o 6,1% w porównaniu z analogicznym okresem w 2016 r. i wyniosła 58,586 mld BYN; wolumen produkcji rolnej gospodarstw wszystkich kategorii – o 3,6% do 10,159 mld BYN.
Można zauważyć, że wzrost wielkości produkcji przemysłowej, zwłaszcza w drugiej połowie bieżącego roku, w dużej mierze wynika z niskiej bazy porównawczej drugiej połowy 2016 r. Począwszy od trzeciego kwartału ubiegłego roku Rosja ograniczyła dostawy ropy naftowej do białoruskich rafinerii, co negatywnie wpłynęło na makroekonomiczne wskaźniki całego kraju.
Wzrost wielkości produkcji jest związany z przywróceniem dostaw rosyjskiej ropy naftowej na Białoruś. Według Belstatu, produkcja koksu i produktów rafinacji ropy naftowej w sierpniu 2017r. wzrosła o 16,3% w porównaniu do sierpnia 2016 r., podczas gdy w sierpniu 2016 roku spadek tego wskaźnika wyniósł 35,9% do poziomu sierpnia 2015 r.
Rolnictwo w sierpniu wykazało dodatnie tempo wzrostu, oraz zwiększyło swój udział w wartości dodanej brutto z 4% w styczniu-lipcu 2017 r. do 5,9% w styczniu-sierpniu bieżącego roku.
Lawinowy wzrost handlu detalicznego
Wolumen detalicznego obrotu towarowego, według Belstatu, wzrósł w okresie styczeń-sierpień 2017 r. o 1,9% do 25,14 mld BYN. Wielkość hurtowego obrotu towarowego wzrosła o 2,1% do 48,448 mld BYN.
Hurtowy obrót towarowy rośnie dzięki wzrostowi handlu produktami ropopochodnymi (po znacznym spadku w drugiej połowie ubiegłego roku). Wzrost detalicznego obrotu towarowego wynika zarówno z czynników sezonowych, jak i z łagodzenia polityki pieniężno-kredytowej.
W sierpniu znaczna część ludności Białorusi tradycyjnie przygotowywała się do nowego roku szkolnego, dzięki czemu wzrósł popyt na szeroki asortyment towarów konsumpcyjnych. Ponadto, w sierpniu-wrześniu aktywizuje się handel warzywami i owocami, co również przyczynia się do wzrostu sprzedaży detalicznej.
W roku bieżącym do sezonowych czynników dodano łagodzenie polityki pieniężno-kredytowej. W szczególności nastąpił znaczny spadek kosztów kredytów (średnie oprocentowanie nowych rublowych kredytów bankowych dla osób fizycznych w sierpniu wyniosło 12,6% wobec 23,2% rok wcześniej). Zauważamy również wzrost płac. Nominalna naliczona średnia płaca pracowników w sierpniu 2017 r. wyniosła 844,4 BYN, co stanowi wzrost o 12,2% do sierpnia 2016 r.
Biorąc pod uwagę intencje władz do kontynuacji wzrostu wynagrodzeń, a także spadku stóp procentowych na rynku, można spodziewać się, że pociągnie to za sobą nie tylko dalszą aktywizację handlu, ale i wzrost presji inflacyjnej w gospodarce.
Deflacja drugi miesiąc z rzędu
W sierpniu br.. po raz pierwszy na Białorusi odnotowano dwumiesięczny spadek cen konsumpcyjnych. Według Belstatu, w sierpniu 2017 r. została odnotowana deflacja na poziomie 0,8% po deflacji w wysokości 0,1% w lipcu bieżącego roku.
W okresie styczeń-sierpień 2017 r. ceny na towary konsumpcyjne i usługi wzrosły o 2,5%.
W ujęciu rocznym (miesiąc 2017 r. do odpowiedniego miesiąca 2016 r.) inflacja w sierpniu zwolniła do 5,3% wobec 6% w lipcu i 6,5% w czerwcu bieżącego roku.
„Na spowolnienie rocznego tempa wzrostu cen konsumpcyjnych w sierpniu 2017 r. wpłynęła głównie spadkowa (w ujęciu rocznym) dynamika cen towarów, nie narażonych na sezonowy wpływ i administracyjną regulację” – zauważa Bank Narodowy.
Jednocześnie NBRB zwraca również uwagę na utrzymujące się na praktycznie niezmienionym poziomie oczekiwania inflacyjne. Według regulatora, udział respondentów oczekujących dalszego wzrostu cen w ciągu kolejnych trzech miesięcy, w sierpniu wyniósł około 72% wobec 73,4% w lipcu i 71,3% w czerwcu 2017 r.
Saldo handlu zagranicznego dodatnie, ale niestabilne
Według danych NBRB, na Białorusi dodatnie saldo handlu zagranicznego towarami i usługami w okresie styczeń-lipiec 2017 r. wyniosło 489 mln USD wobec dodatniego salda w wysokości 73,9 mln USD w styczniu-lipcu 2016 r. Przy tym obrót handlu zagranicznego towarami usługami wzrósł w styczniu-lipcu 2017 r. o 18,3% w porównaniu z analogicznym okresem w 2016 r. i wyniósł 38,989 mld USD.
Eksport towarów i usług wzrósł w styczniu-lipcu 2017 r. o 19,5% (do analogicznego okresu 2016 roku) do 19,739 mld USD, import wzrósł o 17,1% i wyniósł 19,25 mld USD.
Jednocześnie, w lipcu odnotowano tradycyjny sezonowy spadek aktywności gospodarczej, w wyniku czego nastąpił spadek obrotów zagranicznych w porównaniu z poprzednim miesiącem. Ponadto, znacznie zmniejszyło się saldo dodatnie. Według danych NBRB, obroty handlu zagranicznego towarów i usług w lipcu 2017 r. wyniósły 5,894 mld USD, co oznacza spadek o 5,4%, do poziomu z czerwca 2017 r.
Saldo handlu zagranicznego towarami i usługami w lipcu ukształtowało się na poziomie 72,6 mln USD wobec 185,3 mln USD miesiąc wcześniej i 209,7 mln USD w lipcu 2016 r.
Główne towary eksportowane w styczniu-lipcu 2017 r.: produkty ropopochodne (+314,7 mln USD, lub +11,3% w ujęciu wartościowym do analogicznego okresu 2016 r.), nawozy potasowe (+248,1 mln USD, lub +23,7%), samochody ciężarowe (+219,9 mln USD, lub +70,6%), mieszanki bitumiczne z materiałów naturalnych (+217,5 mln USD, wzrost o 18 razy kosztów) oraz masło (+116,6 mln USD, lub +70,7%).
Kontynuacja optymistycznych prognoz
Bazując na powyższym raporcie, do końca bieżącego roku można spodziewać się utrzymania pozytywnych tendencji w gospodarce Białorusi, pomimo wysokiej zależności od rynku rosyjskiego rynku i sankcji nakładanych na Rosję.
Inflacja w bieżącym roku oczekiwana jest na poziomie 6-7%, co jest wartością znacznie niższą od pierwotnej prognozy władz – 9%.
Co do wskaźników, to roczny wzrost PKB na poziomie 1,7% z 1,6% na podstawie wyników ośmiu miesięcy również wygląda całkiem realnym, zwłaszcza biorąc pod uwagę niską bazę porównawczą z ubiegłego roku.
Jednocześnie wato pamiętać i zwrócić uwagę na stopniowo rosnące ryzyka w białoruskiej gospodarce, z których na pierwszym planie jest ryzyko przyspieszenia tempa inflacji w warunkach wzrostu dochodów ludności i łagodzenia polityki pieniężno-kredytowej.