Liczba osób z chorobami przewlekłymi rośnie z roku na rok. To trend światowy wynikający przede wszystkim z uwarunkowań demograficznych – starzejącego się społeczeństwa i niezdrowego, siedzącego stylu życia. Te czynniki powodują, że mamy coraz więcej osób starszych, którzy zamiast w pełni korzystać z uroków jesieni życia mierzą się z chorobami przewlekłymi, które są skutkiem życia jakie do tej pory wiedli. W związku z tym zapobieganie chorobom przewlekłym, utrzymanie statusu funkcjonalnego i zachowanie niezależności w starzejącym się społeczeństwie stanowią poważne wyzwania, które mają istotne konsekwencje dla zdrowia publicznego i osobistego.
Babcia i dziadek na kanapie. Aktywność fizyczna to każdy ruch fizyczny, którego skutkiem jest zwiększenie wydatku energetycznego i który można osiągnąć poprzez różne formy spędzania wolnego czasu, pracy lub aktywności związane z przemieszczaniem. Obecnie istnieją liczne badanie potwierdzające, że regularna aktywność fizyczna jest kluczem do zapobiegania poważnym chorobom przewlekłym występującym u osób starszych, a w przypadku pojawienia się chorób wpływa na lepsze radzenie sobie z nimi.
Zachowanie zachowania kondycji fizycznej i mobilności, jest szczególnie ważne wśród osób starszych, może bowiem znacznie opóźnić wystąpienie poważnej niepełnosprawności i zapobiec niesamodzielności. Aktualne wytyczne dotyczące aktywności fizycznej dla osób starszych rekomendują co najmniej 150 min w tygodniu aktywności o średniej intensywności, przy czym trening oporowy wzmacniający mięśnie powinien być wykonywany przez dwa lub więcej dni w tygodniu.
Pomimo znanych i udowodnionych naukowo korzyści płynących z aktywności fizycznej dla zdrowia i kondycji w starzejącym się społeczeństwie, odsetek osób starszych spełniających zalecane wytyczne dotyczące aktywności fizycznej dla aktywności aerobowej pozostaje niski (około 11%) . Tak niska częstość występowania aktywności fizycznej ma istotne konsekwencje, w znacznym stopniu przyczyniając się w Polsce do wysokiego wskaźnika śmiertelności z powodu chorób przewlekłych.
Więcej ćwiczeń, mniej upadków. Najnowsza metaanaliza An Umbrella Study potwierdza, że wieloskładnikowa aktywność fizyczna (tj. połączenie aerobiku, wzmocnienia mięśni, równowagi i elastyczności) znacznie zmniejsza ryzyko urazów związanych z upadkiem o około 32-40% osób starszych, w tym upadków poważnych, które skutkują złamaniem kości, urazem głowy, powstaniem ran lub jakimkolwiek innym urazem wymagającym opieki medycznej lub przyjęcia do szpitala. Ponadto te same badania potwierdzają korzyści płynące z programów aktywności fizycznej w celu zmniejszenia ryzyka urazów i upadków w tej grupie wiekowej. Ryzyko złamań kości związanych z upadkiem wśród osób starszych uprawiających aktywność fizyczną zmniejszyła się od 40% do 66%.
Chociaż badania były prowadzone w ograniczonym zakresie, stosowania spaceru o niskiej intensywności jako podstawowego sposobu aktywności fizycznej nie jest szczególnie zalecane w celu zmniejszenia ryzyka urazów i złamań związanych z upadkiem wśród osób starszych, jednak spacer może być włączony do wieloskładnikowych schematów aktywności fizycznej w tej grupie wiekowej.
W przypadku osób starszych, które cierpią na złamanie biodra, rozszerzone programy ćwiczeń (które rozpoczynają się po zakończeniu rehabilitacji z powodu złamania biodra) były skuteczne w poprawie funkcji fizycznej, z kolei u chorych po udarze mózgu wprowadzenie aktywność fizyczna zorientowanej na mobilność poprawiła funkcję chodzenia i mobilności.
Wzmacnianie mięśni i trening zwinności wykonywane dwa razy w tygodniu poprawiają także kondycję fizyczną u osób starszych, które są zagrożone złamaniami kości z powodu osteoporozy lub osteopenii.
Upośledzenie funkcji poznawczych. Obiecujące są także wstępne wyniki badań dotyczące wpływu aktywności fizycznej na zdolności zapamiętywania i koncentracji w grupie osób starszych. Wstępne dane pokazują, że dla osób z zaburzeniami funkcji poznawczych, programy aktywności fizycznej poprawiały te parametry.
Aktywność fizyczna związana z chorobą Parkinsona, taka jak aerobik i trening oporowy, taniec, trening w wirtualnej rzeczywistości, joga i tai chi poprawiły szereg funkcji – dotyczy to m.in. chodzenia, równowagi, siły i specyficznych dla choroby wyników motorycznych u osób starszych z chorobą Parkinsona.
Z kolei trening w zakresie zmniejszania masy i siły mięśniowej, samodzielnie lub w ramach treningu wieloskładnikowego, poprawił maksymalną siłę mięśni między 6,6% a 37%, a prędkość chodu poprawiła się od 5,9% do 14,5%.
***
Od 18 do 20 października w Warszawie odbędzie się 2. Kongres Exercise is Medicine podczas którego eksperci z całego świata podzielą się najnowszą wiedzą na temat aktywności fizycznej w walce z chorobami cywilizacyjnymi. Jednym z wiodących tematów będzie temat aktywności fizycznej osób starszych.
W ramach sesji Wyzwania dla aktywności fizycznej zaplanowany jest wykład: What is Possible with Active Aging? Lessons Learned from Senior Athletes prowadzony prze światowej sławy specjalistkę w dziedzinie aktywności fizycznej osób starszych i autorki testu Senior Fitnes Becca Jordre, PhD, Associate Professor of Physical Therapy in the School of Health Sciences at the University of South Dakota (USA), a w ramach Konwencji Fitnessu Medycznego odbędzie sie warsztat jej autorstwa pt. Senior Fitness Test – practical implementation. Dodatkowo ramach Konwencji zaplanowano także warsztat Active Best Aging – Aktywni Seniorzy który poprowadzi dr k. fiz. Jolanta Ignaszewska-Kuehbauch.
Intencją organizatorów wydarzenia jest przybliżanie wiedzę na temat wpływu ruchu na przebieg chorób przewlekłych, a także jego profilaktycznej roli w utrzymaniu zdrowia. Organizatorem Kongresu jest Exercise is Medicine Polska i Fundacja Zaskoczeni Wiekiem.
2. KONGRES EXERCISE IS MEDICINE W WARSZAWIE
18-20 PAŹDZIERNIKA |WARSZAWSKI UNIWERSYTET MEDYCZNY
PROGRAM: http://eimpoland.pl/